Model PERMA definiuje dobrostan nie jako ulotny nastrój, lecz jako strategię budowania efektywności zawodowej. Dzięki pracy nad pięcioma obszarami – pozytywnymi emocjami, zaangażowaniem, relacjami, poczuciem sensu i osiągnięciami – liderzy mogą skutecznie zwiększać wydajność swoich zespołów. Poznaj praktyczne zastosowanie modelu Seligmana i przekształć dobrostan w najważniejszy zasób swojej firmy.
Skrót artykułu:
- Model PERMA to opracowana przez Martina Seligmana strategia budowania dobrostanu, definiująca go jako proces zarządzania pięcioma wzajemnie powiązanymi obszarami funkcjonowania człowieka.
- Dobrostan w tym modelu nie oznacza braku stresu czy ciągłego szczęścia, lecz posiadanie zasobów psychicznych pozwalających na skuteczne radzenie sobie z wyzwaniami zawodowymi.
- Pozytywne emocje (P) obejmują doświadczanie spokoju, wdzięczności i nadziei, które zwiększają odporność psychiczną oraz zdolność powrotu do równowagi po stresie.
- Zaangażowanie (E) polega na głębokim skupieniu przy wykorzystaniu własnych mocnych stron, co podnosi satysfakcję z pracy i chroni przed wypaleniem.
- Relacje (R) stanowią fundament bezpieczeństwa psychicznego i zaufania, bezpośrednio wpływając na motywację oraz odporność zespołu.
- Poczucie sensu (M) wynika z przekonania, że wykonywana praca jest spójna z wartościami, co pomaga utrzymać stabilność w momentach dużego obciążenia.
- Osiągnięcia (A) obejmują zarówno codzienne postępy, jak i realizację celów, budując poczucie sprawczości i podtrzymując motywację do działania.
- Dobrostan jest mierzalnym konstruktem psychologicznym i kompetencją zawodową, którą liderzy powinni świadomie rozwijać w swoich organizacjach w celu zwiększenia efektywności.
Dobrostan to nie emocja. To strategia.
Dobrostan nie oznacza ciągłego szczęścia, spokoju ani pozytywnego nastroju. Nie polega na eliminowaniu stresu czy trudnych emocji. Dobrostan jest rezultatem świadomego zarządzania kluczowymi obszarami funkcjonowania człowieka- emocjonalnymi, poznawczymi, relacyjnymi i motywacyjnymi. Jest procesem, który można rozwijać i wzmacniać w czasie.
Coraz częściej, gdy mówimy o dobrostanie w pracy, pojawia się przekonanie, że w środowisku pełnym presji, zmian i stresu nie da się być „w dobrym stanie”. Takie myślenie prowadzi jednak do uproszczenia, które zubaża rozumienie dobrostanu i jego realnego znaczenia w życiu zawodowym.
Jednym z najlepiej przebadanych i najczęściej stosowanych modeli opisujących dobrostan jest model PERMA, zaproponowany przez Martina Seligmana, twórcę psychologii pozytywnej.
Model PERMA – pięć elementów dobrostanu
Model PERMA opisuje dobrostan jako rezultat pięciu wzajemnie powiązanych obszarów, które można świadomie rozwijać:
P- Positive Emotions (pozytywne emocje)
E- Engagement (zaangażowanie)
R- Relationships (relacje)
M- Meaning (poczucie sensu)
A- Accomplishment (osiągnięcia)
Każdy z tych elementów wnosi odrębny, ale równie istotny wkład w ogólny poziom dobrostanu.
P – Positive Emotions (pozytywne emocje)
Pozytywne emocje nie oznaczają euforii ani stałego dobrego nastroju. W modelu PERMA odnoszą się do częstszego doświadczania emocji, które budują zasoby psychiczne, takich jak spokój, wdzięczność, nadzieja czy ciekawość.
Badania pokazują, że pozytywne emocje poszerzają perspektywę myślenia, wspierają odporność psychiczną i ułatwiają powrót do równowagi po sytuacjach stresowych. Nie eliminują trudności, ale zwiększają zdolność radzenia sobie z nimi.
E – Engagement (zaangażowanie)
Zaangażowanie odnosi się do stanu głębokiego skupienia i pochłonięcia wykonywanym zadaniem. Pojawia się wtedy, gdy poziom wyzwania jest dopasowany do kompetencji, a osoba może wykorzystywać swoje mocne strony.
Zaangażowanie ma kluczowe znaczenie, ponieważ daje energię zamiast ją odbierać, zwiększa satysfakcję z pracy i obniża ryzyko wypalenia zawodowego. To jeden z obszarów, w których dobrostan bezpośrednio łączy się z efektywnością.
R – Relationships (relacje)
Dobrostan ma charakter relacyjny. Jakość relacji z innymi ludźmi jest jednym z najważniejszych czynników dobrostanu. Zaufanie, wsparcie, poczucie bycia zauważonym oraz bezpieczeństwo psychologiczne pełnią funkcję ochronną w sytuacjach obciążenia i napięcia.
Relacje nie są dodatkiem do pracy- są jej integralną częścią i realnie wpływają na motywację, zaangażowanie oraz odporność zespołów.
M – Meaning (poczucie sensu)
Poczucie sensu oznacza przekonanie, że podejmowane działania mają znaczenie i są spójne z wartościami. Sens pozwala postrzegać pracę jako coś więcej niż realizowanie zadań czy celów operacyjnych.
Poczucie sensu stabilizuje w momentach przeciążenia, pomaga przetrwać trudne okresy i chroni przed wypaleniem. Jest szczególnie istotne w rolach liderskich, gdzie odpowiedzialność i presja są wysokie.
A – Accomplishment (osiągnięcia)
Osiągnięcia w modelu PERMA nie ograniczają się do dużych sukcesów czy spektakularnych wyników. Obejmują również codzienny postęp, realizowanie celów i domykanie spraw.
Osiągnięcia wzmacniają poczucie sprawczości, budują wiarę we własne możliwości i podtrzymują motywację. Są ważnym elementem dobrostanu, ponieważ pokazują, że wysiłek ma sens i przynosi efekty.
Dobrostan a badania naukowe
Dobrostan nie jest pojęciem intuicyjnym ani „miękkim”. Jest konstruktem mierzalnym, od lat badanym w psychologii.
Jednym ze stosowanych narzędzi badawczych jest Skala Satysfakcji z Życia (SWLS), opracowana przez Eda Dienera, Roberta Emmonsa, Randy’ego Larsena i Sharon Griffin w 1985 roku. Skala ta bada poznawczą ocenę własnego życia jako całości, a nie chwilowe emocje czy aktualny nastrój.
Wyniki badań z wykorzystaniem SWLS pokazują, że ludzie mogą doświadczać stresu, trudnych emocji i zmęczenia, a jednocześnie utrzymywać wysoki poziom satysfakcji z życia, jeśli kluczowe obszary dobrostanu są zaopiekowane. Oznacza to, że dobrostan nie polega na braku trudności, lecz na posiadaniu zasobów, które pozwalają je unieść.
Dobrostan jako kompetencja przyszłości
Z perspektywy liderów i organizacji dobrostan nie jest benefitem, dodatkiem ani wyłącznie prywatną sprawą pracownika. Dobrostan jest kompetencją przyszłości- indywidualną i zespołową. Oznacza sposób zarządzania energią, relacjami, sensem i efektywnością w długim horyzoncie.
Dobrostan to nie emocja. To strategia działania.
Strategia, która realizuje się w codziennych wyborach, sposobie pracy, budowaniu relacji i zarządzaniu własną energią. Nie wymaga idealnych warunków, lecz uważności na to, co faktycznie nas wzmacnia, a co stopniowo osłabia.
Jeśli spojrzysz na swój obecny sposób funkcjonowania przez pryzmat modelu PERMA, który z pięciu obszarów jest dziś Twoim największym zasobem, a który wymaga największej uwagi?
